Với vai trò ngày càng tăng của các thiết bị kỹ thuật số trong cuộc sống, nhiều phụ huynh thắc mắc liệu thời gian sử dụng màn hình có phải là nguyên nhân gây ra cận thị ở trẻ em không. Cận thị, hay còn gọi là tật khúc xạ gần, là khi trẻ nhìn mờ các vật ở xa nhưng vẫn thấy rõ khi nhìn gần. Sự gia tăng tỉ lệ mắc cận thị ở trẻ em đã đặt ra nhiều câu hỏi. Nghiên cứu trong vài năm qua đã khám phá xem liệu thời gian dành cho các thiết bị màn hình, bao gồm máy tính, tivi, hay điện thoại thông minh, có đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hoặc tiến triển của cận thị không.
Cận thị xảy ra khi nhãn cầu phát triển quá dài hoặc giác mạc cong quá mức, khiến ánh sáng hội tụ trước võng mạc thay vì chiếu trực tiếp lên nó. Các yếu tố môi trường, chẳng hạn như các hoạt động làm việc gần kéo dài, giảm thời gian ngoài trời và việc sử dụng màn hình kỹ thuật số, đã được xác định là những yếu tố có thể góp phần gây ra cận thị. Dù ta có thể nghĩ sử dụng màn hình lâu sẽ tăng nguy cơ cận thị, thực tế lại phức tạp hơn.
Nhiều cuộc tổng quan quy mô lớn và phân tích tổng hợp đã nghiên cứu mối liên hệ giữa thời gian sử dụng màn hình kỹ thuật số và cận thị. Một số nghiên cứu đã tìm thấy sự liên kết có ý nghĩa thống kê, trong khi những nghiên cứu khác thì không. Nghiên cứu mới hơn cho thấy có thể có một xu hướng: việc tăng giờ sử dụng thiết bị kỹ thuật số có thể liên quan đến việc tăng nguy cơ cận thị ở trẻ em.
Các cuộc điều tra gần đây đã so sánh nguy cơ cận thị ở trẻ em với mức độ tiếp xúc màn hình cao và thấp. Khi các nhà nghiên cứu xem xét dữ liệu phân loại (so sánh các nhóm có mức độ tiếp xúc cao và thấp), họ báo cáo tỷ lệ xác suất cho thấy khả năng mắc cận thị cao hơn ở trẻ em có thời gian sử dụng màn hình kéo dài. Khi phân tích các nghiên cứu trong các khoảng thời gian và khu vực địa lý khác nhau, một số xu hướng đã xuất hiện:
Loại màn hình cũng ảnh hưởng. Máy tính có thể gây cận thị nhiều hơn điện thoại thông minh, có thể là do sự khác biệt về khoảng cách xem và kích thước hiển thị. Thêm vào đó, các nghiên cứu có kiểm soát đã chỉ ra rằng thậm chí chỉ cần tăng thêm một giờ mỗi ngày tiếp xúc với màn hình cũng có thể có tác động đo lường được đến sự tiến triển của cận thị ở một số nhóm trẻ em.
Một trong những điểm tích cực hơn từ các kết quả nghiên cứu này là thời gian sử dụng màn hình có thể là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được. Theo nghiên cứu, việc giảm tiếp xúc với các thiết bị kỹ thuật số có thể là một phần trong chiến lược rộng hơn để quản lý sự tiến triển của cận thị. Mặc dù bằng chứng không hoàn toàn chỉ ra một mối quan hệ nhân quả trực tiếp trong mọi nghiên cứu, nhưng một số phân tích chỉ ra sự liên kết đáng kể khi thời gian sử dụng màn hình cao. Điều này có nghĩa là bằng cách điều chỉnh thời gian sử dụng màn hình, đặc biệt là sử dụng máy tính, có thể có cơ hội giảm nguy cơ mắc cận thị ở trẻ em.
Bác sĩ mắt của chúng tôi khuyên phụ huynh theo dõi thời gian dùng màn hình, chú ý đến hoạt động gần và thời gian nghỉ ngơi. Họ nhấn mạnh rằng điều này đặc biệt quan trọng ở độ tuổi trẻ em nhỏ, khi việc giảm thời gian sử dụng màn hình là khả thi hơn và sự tiến triển của cận thị diễn ra nhanh hơn. Thực tế, mỗi giờ bổ sung dành cho việc nhìn vào màn hình kỹ thuật số là một yếu tố cần xem xét nếu con bạn đã có xu hướng mắc cận thị.
Một yếu tố quan trọng được nhiều nghiên cứu nhấn mạnh là việc thay thế các hoạt động ngoài trời bằng thời gian sử dụng màn hình. Khi trẻ em dành nhiều thời gian trong nhà, chúng thường bỏ lỡ những tác dụng có lợi của ánh sáng tự nhiên. Có một cơ sở nghiên cứu mạnh mẽ cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển mắt khỏe mạnh và có thể giúp làm chậm sự tiến triển của cận thị. Cơ chế cơ bản ở đây dường như là ánh sáng mạnh từ ngoài trời kích thích sự giải phóng dopamine trong võng mạc, điều này có thể giúp ngừng sự phát triển quá mức của nhãn cầu.
Điều này cung cấp một góc nhìn quan trọng trong cuộc tranh luận về thời gian sử dụng màn hình. Có thể không phải là các màn hình kỹ thuật số gây ra cận thị, mà là việc thời gian sử dụng màn hình tăng lên đồng nghĩa với việc giảm thời gian ở ngoài trời. Nhiều nghiên cứu đã phát hiện rằng trẻ em dành nhiều thời gian chơi ngoài trời có xu hướng xuất hiện cận thị muộn hơn, nhấn mạnh rằng các hoạt động ngoài trời thường xuyên là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe mắt đúng cách.
Đại dịch COVID-19 đã thay đổi mạnh mẽ thói quen hàng ngày của nhiều gia đình, đặc biệt là khi trẻ em dành nhiều thời gian hơn trong nhà. Trong suốt các giai đoạn phong tỏa, trẻ em đã phụ thuộc vào màn hình để học trực tuyến, giải trí và giao tiếp xã hội.
Sự gia tăng cận thị ở trẻ em trong giai đoạn đầu trong đại dịch đã làm nổi bật tầm quan trọng của việc xem xét các yếu tố môi trường như thời gian sử dụng màn hình. Nó cũng là một lời nhắc nhở kịp thời cho các bậc phụ huynh về sự cần thiết phải cân bằng việc tham gia vào các hoạt động kỹ thuật số với việc chơi ngoài trời. Khi nhiều gia đình đã điều chỉnh lối sống của mình sau đại dịch, các bác sĩ nhãn khoa của chúng tôi tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp các khoảng thời gian hoạt động ngoài trời vào thói quen hàng ngày.
Không phải tất cả các màn hình đều giống nhau khi nói đến tác động của chúng đối với sức khỏe mắt. Nghiên cứu đã tìm hiểu mối liên hệ giữa các loại thiết bị khác nhau và cận thị. Dưới đây là những gì đã được quan sát:
Sự phân biệt này cho thấy rằng các khuyến nghị có thể cần được điều chỉnh theo loại màn hình. Ví dụ, việc quản lý việc sử dụng máy tính có thể yêu cầu giới hạn nghiêm ngặt hơn hoặc nghỉ giải lao thường xuyên hơn so với các hoạt động kỹ thuật số khác.
Điều quan trọng là lưu ý rằng bằng chứng hỗn hợp giữa các nghiên cứu phần nào xuất phát từ sự khác biệt trong thiết kế nghiên cứu. Nhiều nghiên cứu dựa vào báo cáo của phụ huynh để ước tính thời gian sử dụng màn hình, điều này có thể bị ảnh hưởng bởi sai lệch trong trí nhớ. Một số nghiên cứu sử dụng các biện pháp tự báo cáo cho cả thời gian sử dụng màn hình và cận thị, trong khi các nghiên cứu khác đã sử dụng thử nghiệm khúc xạ lâm sàng sau khi làm tê để xác nhận chẩn đoán cận thị. Những khác biệt phương pháp học này có thể dẫn đến sự thay đổi trong kết quả và giúp giải thích lý do tại sao một số nghiên cứu tìm thấy sự liên kết và những nghiên cứu khác thì không.
Ngoài các phương pháp đo lường, bối cảnh địa lý và văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, tỷ lệ mắc cận thị ở Đông Á và Nam Á có vẻ liên quan mạnh mẽ hơn với thời gian sử dụng màn hình, có thể do tỷ lệ cận thị cơ bản cao hơn và áp lực học tập mạnh mẽ hơn. Ngược lại, các nghiên cứu ở các khu vực như Châu Âu và Mỹ không phải lúc nào cũng cho thấy một mô hình rõ ràng, điều này cho thấy các yếu tố môi trường, di truyền và lối sống đều có mối liên hệ mật thiết trong sự phát triển của cận thị.
Khi chúng ta nói về cận thị và thời gian sử dụng màn hình, thật hữu ích khi xem xét khái niệm 'công việc gần,' tức là các hoạt động liên quan đến việc tập trung vào các vật thể gần mắt. Thời gian sử dụng màn hình chỉ là một khía cạnh của công việc gần. Đọc sách in, học tập, làm bài tập về nhà, và thậm chí một số sở thích cũng liên quan đến việc tập trung gần lâu dài. Nghiên cứu chỉ ra rằng không chỉ thời gian sử dụng màn hình kỹ thuật số mà chính tác động tích lũy của một số hoạt động công việc gần có thể góp phần vào sự tiến triển của cận thị.
Với tất cả những thông tin này, phụ huynh có thể làm gì nếu họ lo ngại về mối liên hệ giữa thời gian sử dụng màn hình và cận thị? Dưới đây là một số bước thực tế mà các bác sĩ nhãn khoa của chúng tôi gợi ý để tạo ra một môi trường thị giác lành mạnh cho con bạn:
Những thay đổi nhỏ này có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Mặc dù không phải lúc nào cũng có thể loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng màn hình, đặc biệt là trong thời đại học trực tuyến, nhưng việc cố gắng cân bằng giữa các hoạt động trong nhà có sử dụng màn hình và chơi ngoài trời cùng với các kỳ nghỉ ngơi định kỳ có thể giúp giảm thiểu một số rủi ro tiềm ẩn liên quan đến việc tiếp xúc lâu dài với thiết bị kỹ thuật số.
Vậy, thời gian sử dụng màn hình có gây ra cận thị ở trẻ em không? Câu trả lời không phải là đơn giản 'có' hay 'không'. Có bằng chứng cho thấy thời gian sử dụng màn hình cao, đặc biệt là từ các thiết bị như máy tính và tivi, có liên quan đến khả năng cao hơn mắc cận thị. Tuy nhiên, mối quan hệ này rất phức tạp và dường như bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm sự cân bằng giữa thời gian trong nhà và ngoài trời, mức độ tiếp xúc với công việc gần, và thậm chí là loại màn hình được sử dụng.
Những điểm này nhấn mạnh rằng mặc dù thời gian sử dụng màn hình có thể không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra cận thị, nhưng nó là một dấu hiệu của sự thay đổi lối sống có thể làm tăng nguy cơ nếu không được cân bằng đúng cách.
Các bác sĩ nhãn khoa của chúng tôi cam kết cung cấp các buổi tư vấn và hướng dẫn cá nhân hóa. Yếu tố quan trọng là sự cân bằng. Khi các thiết bị kỹ thuật số trở thành một phần thiết yếu trong giáo dục và giao tiếp, việc tạo ra các thói quen lành mạnh kết hợp thói quen sử dụng màn hình hợp lý và thời gian ngoài trời đầy đủ là quan trọng hơn bao giờ hết. Khi kết hợp với chương trình quản lý cận thị, bạn có thể bảo vệ thị lực của con bạn khỏi việc trở nên tồi tệ hơn ngay hôm nay, và bảo vệ chúng khỏi các tình trạng đe dọa thị lực sau này trong cuộc sống.
Các bác sĩ nhãn khoa của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ và hướng dẫn bạn qua từng giai đoạn, từ việc lắp kính ban đầu và những điều chỉnh sớm đến việc duy trì thị lực lâu dài. Chúng tôi rất vui mừng mời bạn liên hệ với văn phòng của chúng tôi để thảo luận về các chiến lược cá nhân hóa và giải đáp bất kỳ câu hỏi nào bạn có, đảm bảo rằng con bạn bắt đầu hành trình thị lực rõ ràng và tự tin.
Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ chăm sóc mắt nhi khoa cá nhân hóa. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẽ giúp con bạn đạt được thị lực rõ ràng và thoải mái ngay hôm nay và bảo vệ thị lực của chúng trong tương lai. Hãy lên lịch hẹn ngay hôm nay và khám phá lý do tại sao chúng tôi là lựa chọn đáng tin cậy cho việc quản lý cận thị.
Không có câu trả lời đơn giản 'có' hay 'không.' Nghiên cứu cho thấy thời gian sử dụng màn hình cao có liên quan đến nguy cơ cận thị cao hơn, nhưng nó không phải là nguyên nhân duy nhất. Cận thị bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm di truyền, thời gian ngoài trời, và tổng thời gian làm việc gần.
Các bác sĩ nhãn khoa khuyến khích ít nhất một đến hai giờ chơi ngoài trời mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên kích thích sự giải phóng dopamine trong võng mạc, điều này có thể giúp làm chậm sự phát triển quá mức của nhãn cầu và giảm nguy cơ tiến triển cận thị.
Theo một phân tích tổng hợp năm 2024 trên BMC Public Health, việc sử dụng máy tính và tivi có xu hướng liên quan mạnh hơn đến cận thị so với điện thoại thông minh. Điều này có thể do sự khác biệt về kích thước màn hình và khoảng cách xem thông thường.
Quy tắc 20-20-20 khuyên rằng cứ mỗi 20 phút sử dụng màn hình, hãy nhìn vào một vật cách xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong ít nhất 20 giây. Điều này giúp giảm căng thẳng cho mắt do tập trung gần liên tục và là một thói quen đơn giản mà phụ huynh có thể dạy trẻ em.
Trong thời gian phong tỏa, trẻ em dành nhiều thời gian hơn trong nhà với các thiết bị kỹ thuật số để học trực tuyến và giải trí. Sự kết hợp giữa tăng thời gian sử dụng màn hình và giảm hoạt động ngoài trời đã góp phần vào sự gia tăng tỷ lệ cận thị ở trẻ nhỏ.
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt định kỳ từ sớm, đặc biệt nếu gia đình có tiền sử cận thị. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ nhãn khoa đưa ra các chiến lược quản lý cận thị kịp thời, bao gồm điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình và tăng thời gian hoạt động ngoài trời.
